Alıntı kaynağı Bir Edip 7 Mart 2024, 23.50 tarihinde

arapçada fiiller genelde üç harflidir. birçok kelime belli kalıplar içinde bu üç harfin kullanılmasıyla elde edilir.

kelimenin köküne (ykz) doğru biraz daha gidersek sıklıkla kullandığımız “ikaz” kelimesine ulaşırız. ikaz, “uyandırma, uyarma” anlamlarına gelir zaten.

teyakkuz, daha önce ele alınan terakki kalıbına uygundur. orada aynı şekilde türetilen bolca örnek kelime vermiştim. müteyakkız kelimesiyle aynı şekilde türetilen birkaç kelime vereyim, kök harfleri ile birlikte: tasarruf > mutasarrıf (srf), teşekkül > müteşekkil (şkl), teşekkür > müteşekkir (şkr), taahhüt > müteahhit (ahd), teyakkuz > müteyakkız (ykz).

bunun dışında kullandığımız bir kelime daha var aynı kökten gelen: yakaza.

tdk, yakaza kelimesinin anlamını “uyanıklık” olarak vermiş. biz anlamı biraz genişleterek kelimeyi daha çok tasavvufta kullanmışız. “kulun, allah’ın maksadı ne ise onu idrak etme, bu hususta uyanık olma durumu, mânevî uyanıklık” diye tanımlanabilecek olan yakaza, tasavvuf yolunda ilk mertebedir. ardından tövbe makamı gelir. yakaza, kulun allah’tan uzaklaştığına işaret eden “gaflet uykusu”ndan uyanmanın adıdır. kul bu uyanma sonrasında içinde bulunduğu âleme ve allah’a dair bir şuura kavuşur. bu sayede günahlarından tövbe eder ve hakk’a yakınlaşmak için gayret gösterir. ikaz kelimesine de biraz bu gözle bakılabilir. ikaz, dünyalık işler için bir uyarı değil kulun yaratıcıdan uzaklaştığını anlatmak için bir uyarıdır. kul, yakaza hâlinde nefsinin kapıldığı kibir (kendini herkesten üstün görme), riyâ (kendini olduğundan farklı gösterme) ve ucub (kendini beğenme) gibi kötü duygulara karşı uyanık olur. yani yakaza, kalbin ve ruhun uyanıklığıdır.

şu millet de gaflet uykusundan bir uyansa ve tövbe etse artık!