Alıntı: Bir Edip 9 Mart 2024, 23.33 tarihli paylaşımdan.

terakki kelimesiyle aynı kökten gelmiş kullandığımız başka kelime var mı diye epey aradım ama bulamadım. kelimenin ekiydi köküydü derken kalıbına takıldım biraz. arapçada malumunuz, kelime türetmek için belli kalıplar vardır. buna bağlı olarak hemen bütün köklerden yeni kelimeler elde edilir.

terakki ile aynı şekilde türetilmiş o kadar çok kelime almışız ki dilimize şaşmamak elde değil. bugün ingilizcenin bize yaptığını bir dönem arapça (ve farsça) yapmış. aşağıya aynı kalıp kullanılarak türetilmiş ve bir kısmı hâlâ kullanımda olan epey bir kelime sıraladım. anlamlarına ihtiyaç duyanlar bakabilirler.

terakki, temenni, teselli, tecelli, taaddi, tedenni, teberru, tasannu, tazarru, teşekkür, tebessüm, tasarruf, taahhüt, tevellüt, tefekkür, tahammül, tevekkül, teşekkül, teveccüh, tereddüt, tekerrür, tasavvur, temerrüt, teneffüs, tasavvuf, teşebbüs, tebellüğ, tenezzül, tekellüf, tecessüm, tekebbür, tevehhüm, tebeddül, tahassür, taaccüb, tevessül, tarassut, teşehhüd, tezeyyün, tasallut, tecehhüz, tasadduk, teheccüd, teneffür, temeyyüz, teessüf, teessür, taarruz, taalluk, taaşşuk vd…

arapçada filler genelde üç harflidir. kalıbı bilmeseniz bile kökü yakalayabilirseniz birçok kelimenin anlamını kavramak kolaylaşır. teşekkür>şükür, tasarruf>sarf, tefekkür>fikir, teneffüs>nefes, teneffür>nefret (menfur da buradan geliyordu), teşekkül>şekil, tecehhüz>cihaz (eşya manasındadır, çeyiz de buradan gelmiştir), tevekkül>vekil, tahammül>hamil(e) (yüklenmek fiilidir kökü, dilimizde hamile kadınlara yüklü denmesi de buradan gelmektedir), taaşşuk>aşk gibi…